UUID (Universally Unique Identifier) หรือ GUID (Globally Unique Identifier) คือรหัสเฉพาะที่มีความยาว 128 บิต ใช้สำหรับระบุข้อมูลอย่างไม่ซ้ำกัน โดยไม่ต้องอาศัยศูนย์กลาง
UUID v4 สร้างจากตัวเลขสุ่ม มีรูปแบบ xxxxxxxx-xxxx-4xxx-yxxx-xxxxxxxxxxxx โดย x เป็นเลขฐาน 16 ที่สุ่ม และ y เป็น 8, 9, a หรือ b
UUID ถูกใช้งานอย่างแพร่หลายในระบบซอฟต์แวร์สมัยใหม่ ตั้งแต่ฐานข้อมูลไปจนถึงระบบกระจาย (distributed systems) ตัวอย่างการใช้งานที่พบบ่อย ได้แก่:
UUID มีหลายเวอร์ชัน แต่ละเวอร์ชันมีวิธีสร้างและจุดประสงค์ที่แตกต่างกัน เวอร์ชันที่นิยมใช้มากที่สุดคือ v4 ซึ่งสร้างจากตัวเลขสุ่ม:
v1 — สร้างจาก timestamp + MAC address
v3 — สร้างจาก namespace + name (MD5 hash)
v4 — สร้างจากตัวเลขสุ่ม (ใช้มากที่สุด)
v5 — สร้างจาก namespace + name (SHA-1 hash)
v7 — สร้างจาก timestamp + random (ใหม่ เรียงตามเวลาได้)
tools.uuidgen.info.useCases.content
tools.uuidgen.info.tips.content
tools.uuidgen.info.commonMistakes.content
UUID Generator ของเราใช้ crypto.randomUUID() ที่ built-in ในเบราว์เซอร์ ปลอดภัยระดับ cryptographic ต่างจากเครื่องมือบางตัวที่ใช้ Math.random() ซึ่งไม่ปลอดภัย
เมื่อเทียบกับ command-line อย่าง uuidgen หรือ library เช่น uuid npm package เครื่องมือนี้ไม่ต้องติดตั้งอะไร สร้างได้ทีละหลายตัว และคัดลอกได้ทันที เหมาะสำหรับ developer ที่ต้องการ UUID เร็วๆ
โอกาสซ้ำต่ำมาก UUID v4 มี 122 บิตสุ่ม หมายความว่าต้องสร้าง UUID ประมาณ 2.7 ล้านล้านตัว (2.7 × 10¹⁸) ถึงจะมีโอกาสซ้ำ 50% ถือว่าแทบเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติ
UUID และ GUID เป็นสิ่งเดียวกัน UUID เป็นชื่อมาตรฐาน (RFC 4122) ส่วน GUID เป็นชื่อที่ Microsoft ใช้
ถ้าต้องการความสุ่มล้วนๆ ใช้ v4 ถ้าต้องการเรียงตามเวลา (time-ordered) ใช้ v7 ซึ่งเหมาะกว่าสำหรับ database index
UUID v4 ไม่สามารถถอดรหัสกลับได้เพราะสร้างจากตัวเลขสุ่ม ส่วน UUID v1 สามารถดึง timestamp และ MAC address ออกมาได้
ไม่ UUID สร้างจาก crypto.randomUUID() ในเบราว์เซอร์ของคุณโดยตรง ไม่มีการส่งข้อมูลออกไป
ใช้ได้แต่มีข้อเสีย UUID v4 เป็น random ทำให้ B-tree index กระจาย ส่ง INSERT ช้ากว่า sequential ID แนะนำ UUID v7 ที่ time-ordered สำหรับ high-write database
NanoID สั้นกว่า (21 ตัวอักษร vs 36 ตัว) และ URL-safe โดย default แต่ไม่ใช่มาตรฐาน RFC เหมาะสำหรับ short ID ส่วน UUID เป็นมาตรฐานสากลที่ทุกระบบรองรับ
ไม่แนะนำ UUID v4 มี 122 bit entropy ซึ่งเพียงพอด้าน randomness แต่ไม่มี prefix ทำให้ revoke ยาก ควรใช้ format เฉพาะที่มี prefix และ checksum แทน
UUID ที่สร้างจากเครื่องมือนี้ใช้ crypto.randomUUID() ซึ่งเป็น cryptographically secure random number generator เหมาะสำหรับใช้งานทั่วไป